Dữ liệu mới từ Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Toàn cầu (GFN) cho thấy các ngân hàng thực phẩm đã trở thành những mạng lưới an sinh xã hội quan trọng như thế nào sau những đợt cắt giảm viện trợ phát triển và những cú sốc đối với hệ thống lương thực.
NGÀY 28 THÁNG 7 NĂM 2026 – Trong bối cảnh hệ thống lương thực của chúng ta liên tục phải đối mặt với những biến động, từ xung đột và khủng hoảng địa chính trị đến thiên tai và giá lương thực tăng vọt, các ngân hàng thực phẩm ngày càng trở thành trụ cột cho khả năng phục hồi của cộng đồng.
Dữ liệu mới từ Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Toàn cầu (GFN) cho thấy các ngân hàng thực phẩm thành viên đã phục vụ khoảng 40,5 triệu người đang phải đối mặt với nạn đói trên khắp 47 quốc gia vào năm 2025 – tăng 2,5 triệu người so với năm 2024. Sự gia tăng này phản ánh nhu cầu ngày càng tăng khi các cộng đồng tiếp tục phải đối mặt với những tác động của các cú sốc trong hệ thống lương thực cùng với việc cắt giảm đột ngột viện trợ phát triển chính thức. Đáp lại, các ngân hàng thực phẩm địa phương đã đóng vai trò là nguồn hỗ trợ thiết yếu, cung cấp thực phẩm bổ dưỡng cùng với sự hỗ trợ xã hội toàn diện để giúp người dân vượt qua những hoàn cảnh khó khăn.
“Năm ngoái, việc cắt giảm mạnh và đột ngột viện trợ phát triển chính thức đã gây ra sự biến động lớn nhất về nguồn tài trợ nhân đạo trong nhiều thập kỷ.” Lisa Moon, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Toàn cầu, cho biết. “Các ngân hàng thực phẩm — luôn nhanh nhẹn, linh hoạt và kiên cường — tiếp tục đóng vai trò là mạng lưới an sinh xã hội trên toàn thế giới, kết nối các cộng đồng địa phương với nguồn thực phẩm bổ dưỡng, bất chấp những thách thức.”
Giảm thiểu lãng phí và cung cấp lương thực cho mọi người
Các ngân hàng thực phẩm thu hồi thực phẩm giàu dinh dưỡng trong toàn bộ chuỗi cung ứng, ngăn chặn thực phẩm bị vứt vào bãi rác, đồng thời cung cấp thực phẩm cho những người đang đối mặt với nạn đói – tăng cường khả năng phục hồi của quốc gia.
Vào năm 2025, các ngân hàng thực phẩm đã ngăn chặn khoảng 534 triệu kg thực phẩm bị lãng phí, tương đương với việc ngăn chặn khoảng 2 triệu tấn CO2e thải vào khí quyển. Tác động môi trường này tương đương với việc loại bỏ khoảng 473.000 xe ô tô khỏi đường trong một năm.
Phục hồi nông sản, tức là việc hợp tác với nông dân và các nhà máy đóng gói để cứu vớt những sản phẩm nông nghiệp dư thừa, không bán được hoặc hơi lỗi mà nếu không sẽ bị lãng phí, là một yếu tố quan trọng góp phần vào sự thành công của các ngân hàng thực phẩm. Được hỗ trợ bởi Trung tâm Phục hồi Nông sản của GFN, vào năm 2025, các tổ chức ngân hàng thực phẩm:
Sự phát triển của mô hình ngân hàng thực phẩm linh hoạt
Trong môi trường hạn chế nguồn lực này, các ngân hàng thực phẩm ngày càng dựa vào các mô hình chuỗi cung ứng sáng tạo để tiếp cận cộng đồng một cách nhanh chóng và hiệu quả, có nghĩa là các nhu yếu phẩm cứu sinh vẫn có thể được cung cấp cho người dân mà không cần đến cơ sở hạ tầng phức tạp. Một trong những cách họ thực hiện điều này là thông qua ngân hàng thực phẩm ảo.
Ngân hàng thực phẩm ảo hay còn gọi là "thu gom trực tiếp" cho phép những người có thực phẩm dư thừa cung cấp trực tiếp cho các cơ quan cộng đồng phân phối thực phẩm, thường là với sự hỗ trợ của công nghệ. Năm 2025, có 27 ngân hàng thực phẩm trong mạng lưới GFN vận hành các chương trình ngân hàng thực phẩm ảo.
Những mô hình này vừa có chi phí thấp vừa có cơ sở hạ tầng đơn giản, cung cấp các giải pháp thay thế linh hoạt giúp giảm chi phí vận hành, khắc phục các nút thắt về hậu cần và tối đa hóa việc thu hồi thực phẩm tại địa phương - từ đó sử dụng hiệu quả hơn nguồn kinh phí hạn chế.
